خطر بروز بیماری های اعصاب و روان در هر برهه از زندگی وجود دارد اما میزان آسیب پذیری افراد سالمند بیش از جوان ترها است. علت این امر افزایش تنش های روحی و جسمی در این سنین است. برای مثال، سالمندان معمولا درگیر بیماری های مختلف جسمانی شده و ناچار به تحمل دردها و یا ناتوانی های ناشی از آن بیماری ها می باشند. ممکن است همسر و عزیزان خود را از دست داده باشند و یا به دلیل زندگی پر دغدغه امروزی ناچار به تحمل دوری فرزندان خود باشند. از این رو، روحیه ایشان حساس تر بوده و در معرض ابتلا به اختلالات روانی قرار دارند.
سلامت روانی سالمندان از اهمیت ویژه ای برخوردار است و نباید توجه به سلامت جسمانی، ما را از بیماری های اعصاب و روان دوران سالمندی غافل کند. به خاطر داشته باشید که الزاما پیری موجب بروز این بیماری ها نیست. به عبارت دیگر، نباید بیماری های شدید مربوط به اعصاب و روان در کهنسالی را امری طبیعی قلمداد کرد. بلکه باید عوامل ابتلا به این بیماری ها را شناخته و حداکثر تلاش خود را جهت پیشگیری از آنها انجام دهید. در ادامه برخی از این اختلالات و بیماری ها را به شما معرفی می کنیم.
علائم افسردگی در سالمندان:
شناسایی علائم افسردگی در سالمندان بسیار حائز اهمیت است، زیرا ممکن است به دلیل تغییرات مرتبط با سن نشانه های افسردگی پنهان بماند و منجر به کاهش کیفیت زندگی در این افراد شود. علائم افسردگی در سالمندان از فردی به فرد دیگر متفاوت است و به اشکال مختلف تظاهر پیدا می کند. با این حال برخی از نشانه های شایع تر این بیماری که باید به آن ها توجه کرد عبارتند از:
آلزایمر در سالمندان
بیماری آلزایمر در سالمندان یک اختلال مغزی است که به آرامی حافظه و مهارت های تفکر و در نهایت توانایی انجام ساده ترین کارها را از بین می برد.
تخمین های اخیر نشان می دهد که بیماری آلزایمر در سالمندان در رتبه سوم، درست پس از بیماری قلبی و سرطان، به عنوان عامل مرگ افراد مسن قرار می گیرد.
آلزایمر در سالمندان شایع ترین علت زوال عقل در میان افراد مسن است. زوال عقل از دست دادن عملکرد شناختی – تفکر، به خاطر سپردن و استدلال – و توانایی های رفتاری تا حدی است که در زندگی و فعالیت های روزانه فرد اختلال ایجاد می کند. شدت دمانس یا زوال عقل از خفیفترین مرحله، زمانی که تازه شروع به تأثیرگذاری بر عملکرد فرد میکند تا شدیدترین مرحله، زمانی که فرد باید برای انجام فعالیتهای اساسی زندگی روزمره کاملاً به دیگران وابسته باشد، متغیر است.
مشکلات خوابیدن در سالمندان
معمولا در افراد سالمند از 65 سالگی به بعد فرد به اختلال خواب دچار می شود، معمولا افراد سالمند زود به خواب نمی روند و حداقل 30 دقیقه طول می کشد تا به خواب بروند، خواب افراد سالمند عمیق نمی شود و در فاصله های زمانی کم آن ها از خواب بیدار می شوند، افراد سالمند نسبت به صدا، نور و روشنایی، گرما و سرما حساسیت زیادی دارند و این عامل ها بر کیفیت خواب آن ها خیلی تاثیر دارد.
عمده ترین دلایلی که باعث اختلال در خواب افراد سالمند می شود: درد در اعضای بدن و مبتلا شدن به بیماری های مختلف است.
این عوامل باعث بدخوابی در افراد سالمند می شود: بیماریهای قلب و عروق، آرتروز، بیماریهای گوارشی، اضطراب، پارکینسون، مشکلات تنفسی و …
گاهی افراد مسن به خاطر چاقی یا مشکل های تنفسی به دلیل قطع موقت نفس کشیدن در خواب، بیدار می شود و بعد فرد به سختی دوباره به خواب می رود، سندروم پای بی قرار یا حرکت کردن اندام های فوقانی بدن از علت های دیگری است که باعث از خواب پریدن های زیاد در سالمندان می شود.
یکی از رایج ترین دلیل های اختلال خواب در سالمندان عوارض مصرف بعضی از دارو ها است، حتی اگر فرد سالمند قرص خواب را به صورت خودسرانه مصرف کند و به مدت طولانی هم مصرف کند باعث بی خوابی فرد می شود.
کابوس هایی که در شب فرد می بیند یکی دیگر از عامل های اختلال خواب در سالمندان است، افراد سالمند از افراد جوان کمتر رویا می بینند، در مغز افراد سالمند اتفاق و کنش هایی رخ می دهد که ممکن است فرد رویاهای ناخوشایند یا حتی ترسناک ببینند، معمولا افراد مسنی که خواب ترسناک می بینند اختلالات روانی مانند افسردگی، اضطراب و … دارند یا تجربه های ناخوشایندی مانند سوگ عزیزان را تجربه کرده اند.
اختلال خواب در سالمندان عوارضی مانند خستگی، اختلال حافظه، ضعف عمومی، تحریکپذیری، سردرد، اضطراب، افزایش فشار خون، چرت زدن در طول روز و … را به همراه دارد، آزمایشات نشان داده است که افراد سالمندی که دچار کم خوابی می شوند، در پی آن باعث افزایش اشتها می شود و این افزایش اشتها باعث چاقی می شود.